สารัตถะแห่งพระสุตตันตปิฎก เล่ม ๑
คำนำ

คำนำ

         การศึกษาในมหาวิทยาลัยมหามกุฏราชวิทยาลัย ส่วนใหญ่ได้ให้ความสำคัญเกี่ยวกับความรู้ในพระไตรปิฎกแก่นักศึกษาไว้อย่างสูง โดยกำหนดให้นักศึกษาได้ศึกษาทุกภาคการศึกษา มีทั้งวินัย พระสูตร พระอภิธรรม และอรรถกถาต่าง ๆ แต่ได้เน้นหนักไปในด้านพระสูตร เพราะหากนักศึกษาเข้าใจหลักธรรมในพระสูตรแล้ว จะทำให้เข้าใจนัยแห่งพระพุทธศาสนาได้ดียิ่งขึ้น สามารถนำไปใช้ในชีวิตประจำวันและการเผยแผ่พระพุทธศาสนาได้ดียิ่งขึ้น ดังนั้น หลักสูตรศาสนศาสตร์บัณฑิตจึงกำหนดให้นักศึกษาได้ศึกษาวิชาพระสูตรไว้อย่างต่อเนื่องตั้งแต่ชั้นปีที่ ๑ ถึง ชั้นปีที่ ๔ ทุกภาคการศึกษา ซึ่งมีรายละเอียดดังนี้ คือ
         ๑. สารัตถะแห่งพระสุตตันตปิฎก ๑ (๓๒๑๑๒๐๓) ศึกษาประวัติ อรรถาธิบาย การตีความ และจุดเด่นของพระสูตรบางสูตร วิเคราะห์หลักธรรม แนวคิดเชิงปรัชญาสังคมและปรัชญาวัฒนธรรม ตามที่ปรากฏในคัมภีร์อังคุตตรนิกายในพระสุตตันตปิฎก (เล่ม ๒๐-๒๔) เน้นการนำหลักธรรมไปประยุกต์ปฏิบัติในปัจจุบัน
         ๒. สารัตถะแห่งพระสุตตันตปิฎก ๒ (๓๒๑๑๒๐๔) ศึกษาประวัติ อรรถาธิบาย การตีความ และจุดเด่นของพระสูตรบางสูตร วิเคราะห์หลักธรรม แนวคิดเชิงปรัชญาสังคมและปรัชญาวัฒนธรรม ตามที่ปรากฏในคัมภีร์สังยุตตนิกายในพระสุตตันตปิฎก (เล่ม ๑๕-๑๙) เน้นการนำหลักธรรมไปประยุกต์ปฏิบัติในปัจจุบัน
         ๓. สารัตถะแห่งพระสุตตันตปิฎก ๓ (๓๒๑๒๒๐๕) ศึกษาวิเคราะห์หลักธรรม อรรถาธิบาย การตีความ และจุดเด่นของพระสูตรบางสูตร รวมถึงศึกษาแนวคิดเชิงปรัชญาสังคม ปรัชญาวัฒนธรรม เน้นการนำหลักธรรมไปประยุกต์ปฏิบัติในปัจจุบัน จากคัมภีร์ทีฆนิกายและมัชฌิมนิกาย ในพระสุตตันตปิฎก (เล่ม ๙-๑๔)
         ๔. สารัตถะแห่งพระสุตตันตปิฎก ๔ (๓๒๑๒๒๐๖) ศึกษาวิเคราะห์หลักธรรมในพระสูตรบางสูตรเน้นหลักคำสอนเรื่องนรกสวรรค์ การเวียนว่ายตายเกิดในสังสารวัฏ รวมถึงแนวคิดเชิงปรัชญาสังคม และปรัชญาวัฒนธรรม จากคัมภีร์ขุททกนิกายในพระสุตตันตปิฎก (เล่ม ๒๕-๓๓)
         จะเห็นได้ว่า ตามหลักสูตรนี้นักศึกษาจะได้รับการศึกษาคลุมไปหมดทุกนิกายของพระสูตร ถ้านักศึกษาได้ศึกษาไปตามขั้นตอนนี้โดยต่อเนื่องกันอย่างจริงจัง จะทำให้นักศึกษามีความรู้ในด้านธรรมะได้พอสมควร และสามารถไปเป็นครูบาอาจารย์ได้อย่างสมภูมิทีเดียว
         เอกสารประกอบการสอน "สารัตถะแห่งพระสุตตันตปิฎก" (อังคุตตรนิกาย) นี้ เรียบเรียงขึ้นมาเพื่อใช้เป็นคู่มือศึกษาวิชาพระสูตร (สารัตถะแห่งพระสุตตันปิฎก ๑) อันเป็นหลักสูตรของนักศึกษาชั้นศาสนศาสตร์ปีที่ ๑ ปีการศึกษาที่ ๑ อาจจะมีข้อพระสูตรมากเกินไปบ้าง แต่ก็มิใช่จะต้องนำมาสอนกันทั้งหมดทุกสูตร เพราะในหลักสูตรก็แสดงไว้ชัดเจนแล้วว่า "ศึกษาเป็นบางสูตร" เท่านั้น ที่นำมาย่อไว้เป็นจำนวนมากนั้นก็เพื่อเป็นการให้ความสะดวกแก่ผู้เรียนและผู้สอนจะได้เลือกหัวข้อเรียนให้พอเหมาะพอดีกับเวลาเรียน เช่น การสอนนิสิตฝ่ายบรรพชิตกับนิสิตฝ่ายฆราวาสอาจจะใช้หัวข้อต่างกันก็ได้ตามความเหมาะสม และเพื่อให้เกิดประโยชน์แก่นักศึกษาอย่างแท้จริง จึงพยายามเรียบเรียงขึ้นโดยไม่ทิ้งอรรถและพยัญชนะที่ปรากฏอยู่ในพระสูตรนั้น ๆ แต่จะตัดคำที่ซ้ำซากออกไปเสียเพื่อย่นย่อเนื้อความให้กระทัดรัดเข้า หากนักศึกษาต้องการความพิสดารก็หาอ่านได้จากหนังสือที่อ้างอิงไว้ท้ายเล่ม อนึ่ง ผู้เรียบเรียงไม่ต้องการอธิบายอะไรเพิ่มเติมไว้ในพระสูตรที่นำมาเรียบเรียงไว้ เป็นหน้าที่ของนักศึกษาที่จะต้องตีความเอาเอง โดยมีอาจารย์ผู้สอนคอยให้ความกระจ่าง ซึ่งจะทำให้นักศึกษาแสดงความคิดเห็นออกมาได้เต็มที่ ไม่จำกัดกรอบอยู่เฉพาะการบรรยายของอาจารย์ผู้สอน
          "สารัตถะแห่งพระสุตตันตปิฎก" (อังคุตตรนิกาย) นี้ อาจจะมีข้อผิดพลาดอยู่บ้าง เนื่องจากความพลั้งเผลอของผู้เรียบเรียง ถ้านักศึกษาหรือผู้อ่านได้พบแล้ว โปรดช่วยแก้ไขเพิ่มเติมหรือทักท้วงไปยังผู้เรียบเรียง จะได้แก้ไขเพื่อความสมบูรณ์แห่งเนื้อความในการพิมพ์ครั้งต่อ ๆ ไป ความดีทั้งหมดขอมอบให้แก่ผู้มีพระคุณทุกท่าน ส่วนความผิดพลาดผู้เรียบเรียงขอรับไว้แต่เพียงผู้เดียว

(พระศรีมงคลเมธี)
อาจารย์ประจำคณะศาสนาและปรัชญา
มหาวิทยาลัยมหามกุฏราชวิทยาลัย


หมายเหตุ
         เอกสารประกอบการสอน "สารัตถะแห่งพระสุตตันตปิฎก ๑" เล่มนี้ ได้ผ่านการตรวจรับรองจากผู้ทรงคุณวุฒิ ๒ ท่าน คือ พระเทพดิลก (ระแบบ ฐิตญาโณ ป.ธ. ๖, M.A.,ดุษฎีบัณฑิตกิตติมศักดิ์ มมร.) และ รศ. ดร. สุนทร ณ รังสี และได้แก้ไขเพิ่มเติมตามคำแนะนำของท่านทั้ง ๒ แล้ว ขอขอบพระคุณ และขอบคุณท่านทั้ง ๒ ไว้ ณ ที่นี้ด้วย